خانه | سلامت | آشنائی با ساختمان مو و علل ریزش موی سر
آشنائی با ساختمان مو و علل ریزش موی سر

آشنائی با ساختمان مو و علل ریزش موی سر

بیشتر نواحی بدن در دوران قبل تولد دوره جنینی از موهای کرک مانندی پوشیده شده اند که در طول زندگی فرد در قسمت های مختلف بدن، به اشکال خاص خود  تبدیل می شوند و بدون اینکه انسان برای رشد آنها اراده و کوششی به خرج دهد، رشد می نماید. مو از ضمائم لایه خارجی پوست است و در لایه مالپیگی پایین ترین قسمت اپیدرم لایه مالپیگی نام دارد، از یکسری سلول های تخصص یافته اپیدرم منشا می گیرد. این سلول ها فولیکول مو را پیش از تولد تشکیل می دهند.

در سر هر فرد بالغ یکصد تا یکصد و پنجاه هزار عدد تار مو وجود دارد در هر سانتی متر مربع ازپوست سر به طور متوسط 120 تار مو می روید، تعداد آنها بطور ژنتیکی تعیین شده است و هیچ فولیکول جدیدی پس از تولد ساخته نمی شود . یک موی سالم بطور تقریبی روزانه در حدود 5/ 0- 1/ 0میلی متر ، هر بیست روز حدود یک سانتی متر و در ماه حدود یک و نیم سانتی متر رشد میکند وحتی رشد آن 48 ساعت بعد از مرگ

انسان نیز ادامه دارد. رشد مو در اشخاص متفاوت و متغیر است. ضمنا در فصل تابستان به علت تابش نور خورشید و گرما رشد مو سریع تر و در فصل زمستان به علت کمی نور خورشید و سرما رشد مو تا حدودی کم می شود. سرعت رشد مو ها در پسر بچه ها بیشتر از دختر ها و لی در سنین بلوغ و میانسالی خانم ها سرعت رشد موی بیشتری دارند.

لایه های مو:

اگر از مو مقطعی عرضی تهیه کنیم سه لایه متمایز تشخیص داده می شود:

– لایه خارجی یا کوتیکول

– لایه میانی یا کورتکس

– لایه داخلی یا مدولا

لایه خارجی  پوسته یا لایه پوششی یاCUTICLE

درصد کمی از وزن مو را دارا می باشد و میزان پیگمان آن اندک است و از یک ردیف  سلول و پوسته های صاف و از جنس شاخی تشکیل میشود که بطور متراکم روی هم قرار گرفته تقریباً هفت لایه روی هم قرار دارند و مثل فلس های ماهی یا سفال های روی بام های شیروانی همدیگر را می پوشانند. کار این لایه، محافظت از مو در مقابل هوا و شستشو و عوامل خارجی بوده و عمل انعکاس نور را نیز انجام می دهند. ماده شاخی این سلول ها از جنس کراتین بوده و از نظر شیمیائی یک ترکیب پروتئینی گوگرد دار است و در صورت آسیب دیدن این سلول ها ،مو از حالت صاف و براق به حالت نامنظم و مات در می آید . از عمده ترین موارد استرس در آسیب دیدگی موها، برس کشیدن، شانه کردن ، رنگ کردن، بیرنگ کردن و صاف کردن موها  …است که در نتیجه آن بعضی از سلول های کوتیکول مو شروع به جدا شدن و نهایتاً ریزش می نمایند و در نتیجه سطح موها ناهموار و حاوی نواحی فرو رفته می شود. این گونه از موها به راحتی در هم می روند و نامنظم می ایستند و علت کدری رنگ آنها پوشش غیر یکنواخت و عدم انعکاس یک سوی نور از سطح مو می باشد. نور از سطح ناهموار بصورت غیر یکنواخت و نامنظم منعکس می شود و بدنبال این حالت مو از ناحیه مدولا یا کورتکس قطعه قطعه شده و یکی از اشکال عارضه موخوره را بوجود می آورد.

پوشش خارجی مو در حالت عادی روی هم قرار گرفته اند، ولی در صورت تماس با مواد شیمیائی این پولک ها مانند دریچه باز شده و در این زمان مواد شیمیائی مانند رنگ و یا دکلره به داخل ساختمان مو نفوذ کرده و میتواند مورا رنگ و یا بی رنگ نمایند .

پولک های مو که بعد از تماس با مواد شیمیائی باز شده اند مدت چهار شبانه روز طول می کشد تا به حالت اول برگردند ولی چنانچه موها با یک شامپوی اسیدی شسته شوند این کار سریعتر انجام میشود . روی  کوتیکول مو پوششی از پیوندهای دی سولفید وجود دارد که نقش محافظتی در برابر آفتاب و عوامل آسیب رسان فیزیکی دارد .

لایه داخلی

لایه کورتیکال ، CORTEX ، قشر میانی تار مو یا سفیده مو ( این لایه جرم اصلی موها ) 90 درصد از وزن مو( و قسمت اعظم آن را تشکیل میدهد و ضخیم ترین لایه است و از سلول های شاخی و رشته های کراتین تشکیل شده که پر از پیگمان رنگی است و این رنگین دانه ها، رنگ مو را تعیین می کنند و از سلول هایی بنام ملانو بلاست که در پیاز مو وجود دارد، ایجاد می گردند. بیشتر عملکردهای فیزیکی و شیمیائی درکورتکس روی می دهد و این بخش از ماده ای مرطوب تشکیل شده که به اصطاح آب داخل مو گفته می شود و در صورت کم شدن یا خشک شدن مایع کورتکس موها دچار موخوره می شوند. کورتکس به مو انعطاف، استحکام، قابلیت ارتجاع و کشش می بخشد.

لایه آخرین

هسته یا مغز مو MEDULA  در وسط مو قرار دارد و ممکن است در ساقه خارجی مو وجود نداشته باشد در موهای لانوگو.

“مدولا ” لوله مغذی قسمت درونی مو می باشد که عملکرد آن تقریباً نامعلوم است. ولی به عقیده برخی از دانشمندان، مو تا قبل از مرگ سلولی توسط این لوله مغذی از پیاز مو تغذیه می کند. در صورت وجود مدولا مو سفید تر به نظر می رسد و در صورت عدم وجود آن مو زردتر دیده می شود.

به غیر از سه لایه شرح داده شده، مو دارای دو غلاف نیز می باشد:

  • غلاف اپی تلیال داخلی: غلاف داخلی که مستقیماً بر روی مو چسبیده است.
  • غلاف اپی تلیال خارجی که روی آن قرار دارد.

قسمت های مو از لحاظ آناتومی

مو از چندین قسمت تشکیل شده است:

الف – ساقه مو: قسمت خارج پوستی مو را شامل می شود واز سلول های مرده تشکیل دهنده مو، ساخته شده است و پس از خارج شدن از پوست تحت تاثیر نور و عناصر موجود در هوا مانند اکسیژن )اکسیداسیون(، ازت و غیره به یک ماده شاخی و تا حدودی سخت تبدیل می شود که آن را کراتین می نامند. این ماده در مو حد واسط کراتین سخت ناخن ها و کراتین نرم موجود در پوست می باشد.

ساقه مو یک بافت مرده است و قادر به ترمیم خود نمی باشد، لذا آسیب های وارده به آن به صورت دائم باقی می ماند.

این مورد در شرایطی که موها تحت درمان باشند باید در نظر گرفته شود زیرا تا موهای جدید و سالم رشد کند و ظاهر شود درمان باید ادامه پیدا کند . در این موارد فراورده های مخصوص مو از قبیل حالت دهنده ها CONDITIONERS  بر روی موهای آسیب دیده تاثیر موقتی داشته ولی با وجود آن از آسیب بیشتر به موها جلوگیری می کند.

ب – ریشه مو:

بخش داخل پوستی مو ریشه مو نامیده می شود.

ریشه شامل چند بخش است:

  1. حفره: شکل لوله مانندی دارد و مو را به آهستگی به سطح پوست می رساند، در ضمن ریشه را نیز احاطه می کند.
  2. پیاز مو: قسمتی از مو می باشد که در درون حفره قرار دارد و از انتهای پاپی مو تا محل اتصال عضله راست کننده مو را شامل می شود و از سلول های زنده و فعال تشکیل شده که دائماً در حال تکثیرند. تکثیر سلول ها موجب بالا زدن قسمت انتهایی کلاف به طرف خارج شده و رشد مو را سبب می شود. بنابراین موی تازه توسط تقسیم سلولی شکل گرفته و بصورت ساقه از پوست خارج می شود. در عمق پیاز و در قاعده فولیکول برجستگی کوچکی وجود دارد که آن را پاپیا یا پاپی می نامند که انتهایی ترین قسمت مو بوده، در آن مویرگ های عصبی و خونی فراوانی وجوددارد و پیاز مو بوسیله مویرگ های خونی موجود در پاپیا تغذیه شده و رشد و نگهداری مو را سبب می گردد. اگر پاپیا به اندازه کافی از بدن غذا نگیرد پیاز مو ضعیف شده و قدرت نگهداری مو را از دست خواهد داد. پاپیا تنها بخشی از مو است که زنده بوده و رشد می کند.
  3. از محل اتصال عضله راست کننده مو تا منفذ خروجی غده آپوکرین ایستم یا تنگه مو نامیده می شود.
  4. از منفذ خروجی غده آپوکرین تا سطح پوست انفاندیبولوم نامیده می شود.
جوانی بدون جراحی ، تکنولوژی منحصر به فرد اتق بل آلمان برای اولین بار در ایران